Bergama Hakkında
Bergama, Türkiye’nin İzmir iline bağlı bir ilçe olup, antik Pergamon şehrinin kalıntıları üzerine kurulmuş bir yerleşimdir. Ege Bölgesi’nin kuzeybatısında yer alan Bergama, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde “Pergamon ve Çok Katmanlı Kültürel Peyzajı” olarak tanınır. Bu araştırma, coğrafi konum, topoğrafya, iklim, hidrografya, bitki örtüsü ve nüfus gibi özellikleri kapsar. Bergama’nın toplam alanı 1.544-1.573 km² arasında değişen verilere göre İzmir’in en büyük ilçesidir ve denizden yaklaşık 30 km içerdedir.
İlçe, Bakırçay Ovası’nın kuzeyinde kurulmuştur ve İzmir il merkezine yaklaşık 100-107 km uzaklıktadır. Kuzeyinde Balıkesir iline bağlı Savaştepe ve İvrindi ilçeleri, doğusunda Kınık ve Manisa iline bağlı Soma ilçeleri, batısında Balıkesir’e bağlı Ayvalık ve İzmir’e bağlı Dikili ilçeleri, güneyinde ise İzmir’e bağlı Aliağa ilçesi ile sınırdır. Bergama, Ege Denizi’ne 30 km mesafededir ve antik dönemde deniz kenarına daha yakındı, ancak alüvyon birikimiyle iç kesimlere kaymıştır. İlçe, toplam 137 mahalleye sahiptir.
Bergama’da Akdeniz iklimi hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Yıllık ortalama sıcaklık 16-18°C civarındadır, ancak gündüz-gece sıcaklık farkı 15-20°C’ye ulaşabilir. Yağış miktarı yıllık 600-800 mm arasında değişir ve en fazla kış aylarında görülür. İlçe, Ege Bölgesi’nin tipik iklim özelliklerini taşır; rüzgârlar genellikle kuzeybatıdan eser. İklim, tarım ve turizm için uygundur, ancak yaz sıcağı (30-40°C) ve kuraklık dönemleri su kaynaklarını etkileyebilir.
2022 verilerine göre nüfus 105.754’tür (TÜİK 2018’de 103.185). İlçe merkezi ve kırsal mahalleler arasında dağılım dengelidir. Yerleşim, antik Akropol etrafında yoğunlaşır; modern Bergama, Bakırçay Ovası’na yayılmıştır. Turizm ve tarım, ekonomik yapıyı şekillendirir.
Kültürel Zenginlikler ve Gelenekler:
Bergama, Ege kültürünün en güzel örneklerini sunar. Şehir, geleneksel el sanatları, festivalleri ve sıcak misafirperverliğiyle ziyaretçilerine unutulmaz bir deneyim yaşatır:
• Bergama Kermesi: 1937 yılından beri her yıl düzenlenen Bergama Kermesi, Türkiye’nin en köklü festivallerinden biridir. Haziran ayında gerçekleşen bu etkinlikte, halk oyunları, konserler, sergiler ve yöresel ürünlerin satışı gibi birçok aktivite yer alır. Kermes, Bergama’nın kültürel dokusunu yakından tanımak için eşsiz bir fırsattır.
• El Sanatları: Bergama, dokumacılık ve halıcılık konusunda köklü bir geleneğe sahiptir. Yöresel kilimler ve el dokuması ürünler, hem kültürel hem de hediyelik eşya olarak ilgi çeker.
TARİHİ
Bergama, İzmir’in kuzeyinde, antik Pergamon şehri üzerine kurulu, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bir ilçedir. Tarihi, prehistorik çağlardan Osmanlı’ya uzanır ve bilim, sanat, tıp merkezi olarak öne çıkar.
• Prehistorik ve Erken Dönem (Taş Çağı - MÖ 4. Yüzyıl): Bronz Çağı’nda taş aletler, MÖ 8. yüzyılda seramik kalıntıları bulunur. Pers egemenliğinde (MÖ 400) Ksenofon’unAnabasis’te adı geçer; Büyük İskender MÖ 334’te Pers kontrolünden kurtarır.
• Helenistik Dönem (MÖ 281-133): Attalid hanedanıyla Pergamon Krallığı’nın başkenti olur. Filetairos (MÖ 281-263) bağımsızlığı başlatır; I. Attalos ve II. Eumenes döneminde (MÖ 241-159) Galat zaferleri ve Roma ittifakıyla zirveye ulaşır. 200.000 ciltlik kütüphane, parşömen icadı, Zeus Sunağı ve tiyatroyla ünlüdür. III. Attalos’un vasiyetiyle Roma’ya geçer (MÖ 133).
• Roma Dönemi (MÖ 133 - MS 395): Asya eyaletinin başkenti; nüfus 200.000’e ulaşır. Asklepion (Galen’in sağlık merkezi), Kızıl Avlu ve Traianeum inşa edilir. İncil’de Yedi Kilise’den biridir. MS 262 depremi ve Got saldırılarıyla geriler.
• Bizans Dönemi (MS 395-1300): ThrakesionTheması’nın parçası; Arap ve Selçuklu saldırılarıyla zarar görür. 13. yüzyılda Nikea’ya katılır, nüfus azalır.
• Osmanlı Dönemi (1300-1923): Karasi Beyliği’nden Osmanlı’ya geçer. Camiler, hamamlar eklenir; Avrupalı gezginlerin ilgisi artar.
• Cumhuriyet Dönemi (1923-Günümüz): 1878’den beri arkeolojik kazılar (Zeus Sunağı Berlin’e taşındı). 2014’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girdi.